Bezpieczeństwo urządzeń laserowych – zasady, normy i dobre praktyki

Praca z urządzeniami laserowymi, mimo wielu zalet technologicznych, wiąże się z określonymi zagrożeniami, których nie można lekceważyć. Odpowiednie przestrzeganie zasad bezpieczeństwa, znajomość norm oraz stosowanie właściwych środków ochrony osobistej są kluczowe zarówno dla operatorów, jak i dla osób przebywających w pobliżu stanowisk pracy. W tym artykule omówimy najważniejsze aspekty bezpiecznego użytkowania urządzeń laserowych, przedstawimy obowiązujące regulacje oraz podpowiemy, jak minimalizować ryzyko w codziennej pracy.

Normy EU które regulują wymagania dotyczące bezpieczeństwa stanowisk laserowych:

PN-EN 60825-1 (EN 60825-1) – Bezpieczeństwo urządzeń laserowych
Jest to kluczowa norma międzynarodowa i europejska, która określa zasady klasyfikacji laserów, wymagania dotyczące konstrukcji, oznakowania, środków ochrony i użytkowania.

Norma ta obejmuje:

• Klasyfikację laserów (Klasa 1, 1M, 2, 2M, 3R, 3B, 4).
  • Klasa 1: Bezpieczne w każdych warunkach użytkowania.
  • Klasa 1M: Bezpieczne dla oka przy użytkowaniu z gołym okiem, ale nieprzydatne w przypadku użycia optyki (np. lupy).
  • Klasa 2: Bezpieczne w przypadku krótkotrwałej ekspozycji (do 0,25 s), ponieważ powieka zamyka się naturalnie (światło widzialne).
  • Klasa 3R, 3B i 4: Obejmują urządzenia o wyższych poziomach ryzyka (wymagają szczególnych środków ochrony).
• Szczegółowe wymagania dotyczące środków ochrony przed promieniowaniem laserowym.
• Procedury oceny ryzyka.

Powiązane Normy i Dyrektywy

1. Dyrektywa 2006/25/WE – Ochrona zdrowia pracowników przed zagrożeniami związanymi z narażeniem na promieniowanie optyczne
   • Dotyczy ochrony zdrowia pracowników przed skutkami ekspozycji na promieniowanie laserowe i inne rodzaje promieniowania optycznego.
   • Określa dopuszczalne poziomy ekspozycji i wymagania dotyczące oceny ryzyka.
2. PN-EN 207 i PN-EN 208 – Środki ochrony indywidualnej przed promieniowaniem laserowym
   • PN-EN 207: Dotyczy ochrony oczu w przypadku ekspozycji na promieniowanie laserowe.
   • PN-EN 208: Specyfikacja dotycząca ochrony oczu przy obsłudze systemów laserowych do wyrównywania i ustawiania.
3. Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE
   • Wymaga od producentów zapewnienia, że urządzenia laserowe są projektowane zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, w tym ochroną przed niezamierzonym promieniowaniem.
4. PN-EN 12254 – Ekrany i zasłony laserowe
   • Dotyczy wymagań dla materiałów ochronnych stosowanych jako zasłony i ekrany w celu ochrony przed promieniowaniem laserowym.
5. ISO/TR 11554 – Laser and laser-related equipment – Test methods for laser beam power and energy
   • Normy dotyczące metody testowania i pomiarów mocy oraz energii wiązki laserowej.

Wymagania bezpieczeństwa dla laserów 1064 nm Fiber – Klasa 4 i konieczność stosowania osłon

Wszystkie lasery 1064nm, Fiber (o takich mowa) to lasery Klasy 4 i muszą być w odpowiedniej osłonie, która chroni przed promieniowaniem roboczym i odbitym.

Nasze stanowiska są zbudowane tak aby spełniały wymogi Klasy1.

Każde drzwi wyposażone są w odpowiednie dwukanałowe wyłączniki krańcowe połączone z elementami bezpieczeństwa w szafie sterowniczej.
Każde otwarcie drzwi powoduje awaryjne zatrzymanie urządzenia.

Stosowane w obudowach szybki ochronne muszą być odpowiednie i muszą mieć trwale oznaczone do jakiego lasera są przeznaczone i jaką maja klasę ochrony.

Laser powinien być wyposażony w odpowiedni zestaw wskaźników i włączników, kluczyk zabezpieczający przed przypadkowym uruchomieniem lasera przez osoby nieuprawnione.

Toksyczne opary i spaliny – ukryte zagrożenie podczas pracy z laserem

W laserach do znakowania odciągi spalin są kluczowym elementem zapewniającym bezpieczeństwo pracy i ochronę zdrowia użytkowników. Podczas procesu znakowania laserowego mogą powstawać różne szkodliwe substancje, takie jak dymy, cząsteczki stałe, opary chemiczne czy gazy.

W naszych stanowiskach odciągi sa zintegrowane z laserem. Jeśli odciąg nie działa, jest uszkodzony lub ma przepełnione wkłady filtracyjne, laser się nie włączy.
Dyrektywa 2006/25/WE oraz normy bezpieczeństwa środowiska pracy wymagają, by stanowiska pracy były wolne od zanieczyszczeń przekraczających dopuszczalne poziomy.